Marznący deszcz. Jedno z najbardziej niebezpiecznych zjawisk zimowych

Marznący deszcz (freezing rain) to zjawisko, które często bywa mylone ze zwykłymi opadami deszczu przy ujemnej temperaturze powietrza. W rzeczywistości jego mechanizm jest znacznie bardziej złożony, a skutki – wyjątkowo groźne. W ostatnim czasie uwagę meteorologów zwracały warunki sprzyjające występowaniu marznącego deszczu w Polsce.

Na czym polega zjawisko marznącego deszczu?

Kluczowym elementem powstawania marznącego deszczu jest pionowy rozkład temperatury w atmosferze, a nie sama temperatura przy powierzchni ziemi. Opad rozpoczyna się w górnych warstwach atmosfery jako śnieg. Następnie, w trakcie opadania, płatki śniegu przechodzą przez warstwę powietrza o temperaturze dodatniej, w której całkowicie się topią. Powstają krople deszczu.

Niżej, tuż nad powierzchnią ziemi, znajduje się jednak cienka warstwa powietrza o temperaturze ujemnej. Jest ona zbyt płytka, by krople zdążyły zamarznąć jeszcze w powietrzu. W efekcie docierają one do podłoża w stanie ciekłym, ale silnie przechłodzonym. Dopiero w momencie kontaktu z nawierzchnią, drzewami, liniami energetycznymi czy pojazdami następuje natychmiastowe zamarzanie. To właśnie ta cecha odróżnia marznący deszcz od opadów śniegu, krupy czy zwykłego deszczu ze śniegiem.

Dlaczego marznący deszcz jest tak groźny?

Największym zagrożeniem związanym z marznącym deszczem jest powstawanie cienkiej, przezroczystej warstwy lodu, często praktycznie niewidocznej. Drogi i chodniki pokryte są tzw. lodem szklistym, który powoduje skrajnie niebezpieczne warunki komunikacyjne. Nawet niewielka ilość opadu może w bardzo krótkim czasie doprowadzić do paraliżu ruchu drogowego i licznych wypadków.

Równie istotnym problemem jest obciążenie infrastruktury. Lód osadzający się na liniach energetycznych, trakcyjnych oraz gałęziach drzew znacząco zwiększa ich masę. W skrajnych przypadkach prowadzi to do łamania konarów, zrywania przewodów i długotrwałych przerw w dostawach prądu.

Marznący deszcz stanowi także poważne zagrożenie dla lotnictwa. Superchłodzone krople mogą osadzać się na powierzchniach statków powietrznych, zwiększając ryzyko oblodzenia i wymuszając ograniczenia operacyjne na lotniskach.

Zjawisko trudne do prognozowania

Jednym z największych wyzwań prognostycznych związanych z marznącym deszczem jest fakt, że sama temperatura przy gruncie nie daje pełnej informacji o zagrożeniu. O wystąpieniu zjawiska decyduje struktura termiczna całego profilu atmosfery. Ciepła warstwa powietrza ulokowana powyżej chłodnej warstwy przyziemnej jest kluczowym elementem, który musi zostać prawidłowo odwzorowany przez modele numeryczne. Z tego względu marznący deszcz bywa zaskoczeniem dla odbiorców prognoz, szczególnie gdy temperatura powietrza oscyluje w pobliżu 0°C, a opady początkowo wydają się niegroźne.

Kiedy zachować szczególną ostrożność?

Jeżeli prognozy wskazują na napływ cieplejszego powietrza nad zalegającą przy powierzchni ziemi chłodną masę powietrza, a jednocześnie przewidywane są opady ciekłe, ryzyko wystąpienia marznącego deszczu znacząco rośnie. W takich sytuacjach nawet krótkotrwały epizod opadowy może prowadzić do bardzo trudnych warunków pogodowych.