Europa pod znakiem ekstremalnego upału. Rekordowy czerwiec pokazuje nową rzeczywistość klimatyczną

Najnowsze dane unijnego programu obserwacji Ziemi Copernicus Climate Change Service (C3S) pokazują skalę tegorocznych ekstremów. Czerwiec 2026 roku był najcieplejszym czerwcem w historii pomiarów w Europie Zachodniej. Średnia temperatura dla tego regionu była wyraźnie wyższa od średniej wieloletniej, a intensywna fala upałów, która objęła znaczną część kontynentu, przyniosła liczne rekordy temperatury i stała się jednym z najbardziej wyraźnych przykładów narastających ekstremów cieplnych.

Europa Zachodnia w czerwcu zmagała się z jedną z najintensywniejszych fal upałów ostatnich lat. W wielu krajach temperatura przekraczała 35 stopni Celsjusza, a lokalnie zbliżała się do granicy 40 stopni. Ekstremalne wartości notowano między innymi we Francji, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Niemczech oraz krajach Beneluksu.

Rekordowe temperatury od Hiszpanii po Wyspy Brytyjskie

Tak silne ocieplenie w czerwcu oznaczało wyjątkowo trudne warunki dla mieszkańców wielu europejskich regionów. Władze wprowadzały ostrzeżenia przed niebezpiecznym upałem, a służby apelowały o ograniczenie aktywności fizycznej w najgorętszych godzinach dnia, odpowiednie nawodnienie oraz szczególną troskę o osoby najbardziej narażone.

Wysokie temperatury są szczególnie dużym wyzwaniem w miastach. Betonowe powierzchnie, asfalt i gęsta zabudowa pochłaniają energię słoneczną i długo oddają zgromadzone ciepło. W efekcie w centrach miast temperatura może być znacznie wyższa niż na terenach zielonych czy obszarach podmiejskich.

Nie tylko upał w dzień. Problemem są także gorące noce

Podczas fal upałów organizm człowieka jest obciążony nie tylko przez bardzo wysoką temperaturę w ciągu dnia. Równie istotnym problemem jest brak nocnego ochłodzenia.

Noce tropikalne, podczas których temperatura nie spada poniżej 20 stopni Celsjusza, ograniczają możliwość regeneracji organizmu. Szczególnie trudne warunki odczuwają osoby starsze, dzieci oraz osoby z chorobami układu krążenia i oddechowego.

W czasie ostatnich fal upałów w Europie zwracano uwagę, że coraz częściej problemem nie są już wyłącznie pojedyncze rekordy temperatury maksymalnej, ale długotrwałe okresy wysokiego obciążenia cieplnego utrzymujące się przez wiele dni.

Dlaczego Europa doświadcza tak silnych fal gorąca?

Za długotrwałymi falami upałów często stoi specyficzny układ atmosferyczny. Jednym z takich mechanizmów jest utrzymująca się blokada wyżowa, która ogranicza wymianę powietrza i pozwala, aby bardzo ciepłe masy powietrza zalegały nad danym obszarem przez długi czas.

Podczas tegorocznej fali upałów nad Europą utrzymywała się sytuacja sprzyjająca napływowi gorącego powietrza z południa. Stabilna pogoda, silne promieniowanie słoneczne i brak większych zmian mas powietrza sprawiły, że temperatury przez wiele dni pozostawały ekstremalnie wysokie.

Upał zmienia sposób projektowania miast

Coraz częstsze fale upałów pokazują, że miasta muszą przygotowywać się na nowe wyzwania. Zieleń, zacienienie, retencja wody oraz odpowiednie projektowanie przestrzeni publicznych stają się nie tylko kwestią komfortu, ale również bezpieczeństwa mieszkańców.

Drzewa i tereny zielone pomagają obniżać temperaturę otoczenia, ograniczają nagrzewanie powierzchni i łagodzą skutki miejskiej wyspy ciepła. W czasie ekstremalnych upałów różnica między zacienionym parkiem a rozgrzanym betonowym placem może wynosić wiele stopni.

Właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabiera szczegółowa analiza klimatu miejskiego. We współpracy z meteoblue rozwijamy rozwiązania pozwalające dokładniej analizować, jak temperatura, stres cieplny czy warunki atmosferyczne różnią się w poszczególnych częściach miasta. Dzięki wysokorozdzielczym mapom klimatycznym możliwe jest wskazanie obszarów najbardziej narażonych na przegrzewanie i lepsze planowanie działań adaptacyjnych. Więcej informacji o tym, jak dane meteorologiczne pomagają tworzyć bardziej odporne miasta, znajduje się na stronie: meteo.pl/miejski-klimat

Czy takie fale upałów będą coraz częstsze?

Pojedyncza fala upałów zawsze pozostaje zjawiskiem pogodowym, jednak dane klimatyczne pokazują wyraźny trend wzrostu temperatur. Rekordy ciepła, które dawniej były wyjątkowymi wydarzeniami, coraz częściej pojawiają się w statystykach meteorologicznych.

Dane programu Copernicus pokazują, że ostatnie lata przynoszą coraz więcej ekstremalnie ciepłych miesięcy. Tegoroczny czerwiec jest kolejnym przykładem tego, jak szybko zmieniają się warunki termiczne w Europie.

Fale upałów przestają być jedynie krótkotrwałym dyskomfortem. Stają się wyzwaniem dla zdrowia publicznego, infrastruktury, energetyki oraz sposobu funkcjonowania całych miast. Europa coraz wyraźniej odczuwa, że klimat przyszłości to nie tylko wyższa średnia temperatura, ale także częstsze i silniejsze okresy ekstremalnego gorąca.